อัล-กอวาอิด อัล-ฟิกฮียะห์ (กฎแห่งฟิกฮฺ) กฎข้อที่ 1

อัล-กอวาอิด อัล-ฟิกฮียะห์ (กฎแห่งฟิกฮฺ) กฎข้อที่ 1


--------------------------------------------------------------------------------
กฎข้อที่ 1

" الأصل في الأشياء الاباحة "

คำอ่าน

อัลอัซลุ ฟิ้ลอัชยาอฺ อัลอิบาหะฮฺ

ความหมายของกฎข้อนี้

“ พื้นฐานของทุกสิ่งคืออนุญาติให้ใช้ประโยชน์จากมันได้ ” กฎข้อนี้ครอบคลุมถึงทุกสิ่งที่ไม่ปรากฏหลักฐานเป็นการเฉพาะเกี่ยวกับมัน

อธิบาย

ฮุกุ่มเดิมของสิ่งต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ พืช อาหาร เครื่องดื่ม เครื่องนุ่งห่ม การประกอบอาชีพ ฯลฯ คืออนุญาติ(ฮาล้าล-ฮารุส)ให้ใช้ประโยชน์หรือกระทำได้ ในเมื่อไม่มีหลักฐานมาระบุเกี่ยวกับสิ่งนั้นหรือการกระทำนั้น ๆ เป็นการเฉพาะ

ดังนั้นเมื่อพบเห็นสิ่งใดหรือการกระทำใดให้ถือว่า “ได้รับการอนุญาติเป็นหลัก” หลังจากนั้นให้ค้นหาหลักฐานเกี่ยวกับสิ่งนั้นหรือการกระทำนั้น ๆ ว่ามีระบุอยู่หรือไม่ หากไม่พบหลักฐานใด ๆ ก็ให้ยึดหลักการเดิมของสิ่งต่าง ๆ เอาไว้ คือ “ พื้นฐานของทุกสิ่งคืออนุญาติให้ใช้ประโยชน์จากมันได้ ”

หลักฐานของกฎข้อนี้

1.อัลลอฮฺ(ซ.บ.)กล่าวว่า

"هو الذي خلق لكم ما في الأرض جميعا" البقرة : 29

"พระองค์คือผู้ได้ทรงสร้างสิ่งทั้งมวลในโลกไว้สำหรับพวกเจ้า"

ปรากฏในคำอธิบายอายะห์นี้ว่า : ความหมายของคำว่า((لكم)) คือทุกสิ่งที่อยู่บนหน้าแผ่นดินไม่ว่าจะเป็นหินแร่ พืชพันธ์ สัตว์ชนิดต่าง ๆ และสิ่งอื่น ๆ ทั้งหมด ต่างถูกสร้างมาเพื่อท่านจะได้ใช้ประโยชน์จากมัน

อายะห์นี้เป็นหลักฐานว่าพื้นฐานของสิ่งต่าง ๆ ที่ถูกสร้างมานั้นเป็นที่อนุญาติทั้งสิ้นนอกจากมีหลักฐานเป็นการเฉพาะมายกเลิกพ ื้นฐานเดิมข้อนี้ โดยไม่มีข้อแตกต่างระหว่างสัตว์หรือสิ่งอื่น ๆ จากสิ่งที่สามารถนำมาเป็นประโยชน์ได้โดยไม่เกิดโทษ

การกล่าวย้ำของอัลลออฺว่า(( جميعا)) หมายถึง”ทั้งหมด” เป็นหลักฐานที่หนักแน่นเกี่ยวกับเรื่องนี้

เช่นเดียวกัน อายะห์นี้ถูกกล่าวเพื่อยืนยันถึงบุญคุณของอัลลอฮฺที่มีต่อบ่าว ดังนั้นการอ้างบุญคุณย่อมจะต้องเกิดกับสิ่งที่อณุญาติและเป็นประโยชน์แก่บ่าว การอ้างบุญคุณย่อมไม่เกิดกับสิ่งที่พระองค์ห้ามหรือฮารอมและไม่ได้รับประโยชน์อ ย่างแน่นอน

2.อัลลอฮฺ(ซ.บ.)กล่าวว่า

" قل من حرّم زينة الله التي أخرج لعباده والطيبات من الرزق قل هي للذين أمنوا في الحياة الدنيا خالصة يوم القيامة كذلك نفصل الأيات لقوم يعلمون " الأعراف :

32

จงกล่าวเถิด(มุฮัมมัด) ว่าผู้ใดเล่าที่ให้เป็นที่ต้องห้าม ซึ่งเครื่องประดับร่างกาย จากอัลลอฮ์ ที่พระองค์ได้ทรงให้ออกมาสำหรับปวงบ่าวของพระองค์ และบรรดาสิ่งดี ๆ จากปัจจัยยังชีพ จงกล่าวเถิด(มุฮัมมัด) ว่าสิ่งเหล่านั้นสำหรับบรรดาผู้ที่ศรัทธา ในชีวิตความเป็นอยู่แห่งโลกนี้ (และสำหรับพวกเขา) โดยเฉพาะ ในวันกิยามะฮ์ ในทำนองนั้นแหละเราจะแจกแจงโองการทั้งหลายแก่ผู้ที่รู้

ปรากฏในคำอธิบายอายะห์นี้ว่า จงกล่าวเถิดมุฮัมมัดแก่ผู้ตั้งภาคีทั้งหลายว่า “ผู้ใดเล่าที่ให้เป็นที่ต้องห้ามซึ่งเครื่องประดับร่างกาย จากอัลลอฮ์ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่มและสิ่งประดับประดาทั้งหลายที่พร ะองค์ได้ทรงให้ออกมาสำหรับปวงบ่าวของพระองค์ซึ่งนำมาจากพืชเช่นผ้าฝ้ายและจากสั ตว์เช่นผ้าไหมและผ้าขนสัตว์และจากแร่เช่นเสื้อเกราะและบรรดาสิ่งดี ๆ จากปัจจัยยังชีพหมายถึงรสชาติอันเอร็ดอร่อยของอาหารและเครื่องดื่ม

อายะห์ดี้บ่งชี้ว่า ฮุกุ่มเดิมของอาหาร เครื่องดื่ม เครื่องแต่งกายและเครื่องประดับประดาทุกชนิด นั้นฮารุสอนุญาติให้ใช้ได้ เพราะการตั้งคำถามในลักษณะนี้ให้ความหมายอย่างลึกซึ้งว่าสิ่งเหล่านี้ไม่ฮารอม

3. มีฮาดีษของท่านร่อซู้ล (ซ.ล.) ที่รายงานโดยติรมีซีย์และฮากิม กล่าวว่า

(( الحلال ما أحلّ الله في كتابه، والحرام ما حرّم الله في كتابه، وما سكت عنه، فهو مما عفا عنكم ))

“ สิ่งที่อนุญาติคือสิ่งที่ระบุว่าอนุญาติในอัลกุรอาน และสิ่งที่ฮารอมคือสิ่งที่ระบุว่าฮารอมในอัลกุรอานและสิ่งใดที่ไม่ถูกระบุถือว่ าสิ่งนั้นอนุโลมให้แก่ท่าน”

ฮาดีษบทนี้กล่าวอย่างชัดเจนว่าสิ่งที่ไม่ถูกกล่าวถึงนั้นถือเป็นสิ่งที ่อนุโลม สิ่งที่ถูกอนุโลมคือสิ่งที่ไม่มีความผิดในการกระทำมัน ซึ่งความหมายก็คือการอนุญาตินั่นเอง ฮาดีษนี้ครอบคลุมถึงสิ่งที่มีประโยชน์และไม่เกิดโทษ เพราะสิ่งที่เกิดโทษจะมีตัวบทระบุเอาไว้เกี่ยวกับมันเป็นการเฉพาะ

ตัวอย่างและข้อปลีกย่อยที่เข้าอยู่ภายใต้กฎข้อนี้

- สัตว์ที่สับสนในฮุกุ่มของมันว่าอนุญาติหรือต้องห้ามให้ถือว่า ฮาล้าลอนุญาติในการทานเนื้อมัน เช่น ยีราฟ เป็นต้น โดยนำกฎข้อนี้มาใช้

- พืชที่ไม่รู้จักและไม่เกิดโทษในการนำมาใช้ ให้ถือว่าอนุญาติและฮารุสในการนำมาใช้

- หากนกพิราบตัวหนึ่งบินเข้ามายังบ้านของบุคคลหนึ่งและเขาสงสัยว่านกตัวนั้นเป็นท ี่อนุญาติสำหรับเขาหรือเป็นนกที่มีเจ้าของ ให้ถือว่า นกตัวนั้นอนุญาติสำหรับเขา

ข้อปลีกย่อยอื่น ๆ ที่เข้าอยู่ภายใต้กฎข้อนี้

- อาหารและเครื่องดื่มที่สกัดจากพืชและผลไม้ที่นำเข้าจากต่างประเทศโดยที่เราไม่ร ู้จักมันมาก่อนและเป็นสิ่งที่มีประโยชน์และไม่เกิดโทษในการทานหรือดื่มมัน ให้ถือว่าอาหารและเครื่องดื่มเหล่านั้นเป็นสิ่งอนุญาติ

- เครื่องใช้สมัยใหม่ในครัวเรือน เครื่องตกแต่งบ้าน ที่ไม่มีหลักฐานระบุว่าต้องห้าม ให้ถือว่า เป็นสิ่งที่อนุญาติ

- เช่นเดียวกัน สัญญาและการค้า-ขาย รูปแบบใหม่ ๆ ที่ไม่มีตัวบทชัดเจนว่าอนุญาติหรือต้องห้าม และไม่มีความสัมพันธ์กับดอกเบี้ยแต่อย่างใด ให้ถือว่าสัญญาและการค้าขายเหล่านั้นเป็นสิ่งที่อนุญาติให้กระทำได้ โดยถือตามกฎข้อนี้

แปลและเรียบเรียงโดย อาจารย์อับดุลฮากีม พิศสุวรรณ